പനാമയുടെ സമ്പന്നമായ പൂർവചരിത്രത്തിലേക്ക് പുതിയ വെളിച്ചം പകരുന്ന അതിശയകരമായ കണ്ടെത്തലാണ് പനാമയിലെ എൽ കാനോ ആർക്കിയോളജിക്കൽ പാർക്ക് പ്രദേശത്ത് നിന്നു പുറത്തുവന്നിരിക്കുന്നത്. പനാമ സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 200 കിലോമീറ്റർ തെക്കുപടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ പുരാവസ്തു കേന്ദ്രത്തിൽ സഹസ്രാബ്ദത്തിലേറെ പഴക്കമുള്ള ഒരു ശവകുടീരം കണ്ടെത്തിയതായി ഗവേഷകർ അറിയിച്ചു. സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളും നൈപുണ്യത്തോടെ നിർമ്മിച്ച സെറാമിക് വസ്തുക്കളും കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട മനുഷ്യാവശിഷ്ടങ്ങളാണ് ഈ ശവകുടീരത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷത. ഈ കണ്ടെത്തൽ പനാമയിലെ ഹിസ്പാനിക് പൂർവ സമൂഹങ്ങളുടെ സാമൂഹിക ഘടനയും വിശ്വാസ വ്യവസ്ഥയും കുറിച്ച് പുതിയ ചോദ്യങ്ങളും തിരിച്ചറിവുകളും ഉയർത്തുകയാണ്.

ഈ ഗവേഷണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്ന പ്രമുഖ പുരാവസ്തു ശാസ്ത്രജ്ഞയായ ജൂലിയ മായോ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ശവകുടീരത്തിൽ കണ്ടെത്തിയ അസ്ഥികൂട അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഒരു സാധാരണ വ്യക്തിയുടേതല്ല. വവ്വാലുകളുടെയും മുതലകളുടെയും രൂപങ്ങൾ കൊത്തിയ വളകൾ, ചെവിയഭരണങ്ങൾ, വലിയ പെക്റ്ററൽ ആഭരണങ്ങൾ തുടങ്ങിയ സ്വർണ്ണ വസ്തുക്കൾ അസ്ഥികൂടത്തിന് ചുറ്റും നിരത്തിയ നിലയിൽ കണ്ടെത്തി എന്നാണ്. ഈ പ്രതീകങ്ങൾ അന്നത്തെ സമൂഹത്തിൽ ആത്മീയമായും രാഷ്ട്രീയമായും ഉയർന്ന സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്ന ഒരാളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് ഗവേഷകർ വിലയിരുത്തുന്നു. ശവകുടീരം ക്രിസ്തുവിന് ശേഷം 800നും 1000നും ഇടയ്ക്കുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽപ്പെട്ടതാണെന്ന് പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

എൽ കാനോ പ്രദേശം പുതിയ കണ്ടെത്തലുകളുടെ ഭൂമികയല്ല. കഴിഞ്ഞ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇവിടെ ഖനനപ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടർച്ചയായി നടക്കുന്നു. ഇതിനകം തന്നെ ഒമ്പത് സമാന ശവകുടീരങ്ങൾ ഇവിടെ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 200 വർഷത്തോളം ഒരു പ്രത്യേക സമൂഹം അവരുടെ മരിച്ചവരെ അടക്കം ചെയ്തിരുന്നുവെന്ന് തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ പനാമയുടെ മധ്യപ്രദേശങ്ങളിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന സമൂഹങ്ങളുടെ സംസ്കാരപരമായ ചിഹ്നങ്ങളാണ് ഇവിടെ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഇത് ആ കാലഘട്ടത്തിലെ സാമൂഹിക ശ്രേണീകരണവും അധികാര ഘടനയും വ്യക്തമായി വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഈ കണ്ടെത്തലിന്റെ പ്രാധാന്യം പനാമയുടെ അതിർത്തികൾക്കപ്പുറം വ്യാപിക്കുന്നു. പനാമ മിനിസ്ട്രി ഓഫ് കൾച്ചറൽ ഈ ഖനനത്തെ “പനാമയിലെ പുരാവസ്തു ഗവേഷണത്തിനും മധ്യ അമേരിക്കൻ ഇസ്ത്മസിലെ ഹിസ്പാനിക് പൂർവ സമൂഹങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനത്തിനും ഏറെ നിർണായകമായ കണ്ടെത്തൽ” എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. വടക്കേയും തെക്കേയും അമേരിക്കകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കരപ്പാലമായ മധ്യ അമേരിക്കൻ ഇസ്ത്മസ് വ്യാപാര, സാംസ്കാരിക, ആത്മീയ ഇടപെടലുകളുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. അതിനാൽ ഇവിടെ കണ്ടെത്തുന്ന ഓരോ പുരാവസ്തു തെളിവും ആഗോള ചരിത്രത്തെ തന്നെ പുനർവായന ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്നു.

ശവകുടീരങ്ങളിൽ സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നത് വെറും സമ്പത്തിന്റെ അടയാളമല്ല, അത് ആത്മീയ വിശ്വാസങ്ങളുടെ പ്രതിഫലനവുമാണ്. ഈ സമൂഹങ്ങൾ മരണത്തെ ഒരു അന്തിമഘട്ടമായി കാണാതെ മറ്റൊരു ലോകത്തിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനമായി കണക്കാക്കിയിരുന്നുവെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. മരിച്ചവരോടൊപ്പം ആഭരണങ്ങളും പ്രത്യേക വസ്തുക്കളും അടക്കം ചെയ്യുന്നത്, പരലോകജീവിതത്തിലും സാമൂഹിക സ്ഥാനം തുടരുമെന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ ഭാഗമായിരിക്കാം. പ്രത്യേകിച്ച് വവ്വാലും മുതലയും പോലുള്ള ജീവികളുടെ രൂപങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയത് ശക്തി, സംരക്ഷണം, പുനർജന്മം തുടങ്ങിയ പ്രതീകാത്മക അർത്ഥങ്ങൾ വഹിച്ചിരിക്കാം.

എൽ കാനോയിലെ പുതിയ ശവകുടീരം പനാമയുടെ പൂർവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവിനെ കൂടുതൽ സമ്പുഷ്ടമാക്കുകയാണ്. ഓരോ ഖനനവും ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ജീവിതരീതിയും അധികാര ഘടനയും ആത്മീയ വിശ്വാസങ്ങളും പുനർനിർമ്മിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു പാഠപുസ്തകമാണ്. ഇന്നത്തെ പനാമയുടെ സാംസ്കാരിക സ്വത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ഈ പ്രാചീന സംസ്കാരങ്ങളിലാണെന്ന് ഈ കണ്ടെത്തൽ വീണ്ടും ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു. ചരിത്രത്തിന്റെ മണ്ണിനടിയിൽ മറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന കഥകൾ പുറത്തുകൊണ്ടുവരാനുള്ള മനുഷ്യന്റെ ശ്രമം തുടരുമ്പോൾ, എൽ കാനോ പോലുള്ള കേന്ദ്രങ്ങൾ ഭാവിയിലും അനവധി രഹസ്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തുമെന്നത് സംശയമില്ല.