ഒരു ലോകനേതാവ് എവിടെയാണെന്ന് കണ്ടെത്താൻ എന്തൊക്കെയാണ് പരിശോധിക്കുക? വിമാനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപാതയോ, വാഹനവ്യൂഹങ്ങളോ, ഔദ്യോഗിക പരിപാടികളോ? എന്നാൽ റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്ലാദിമിർ പുടിന്റെ കാര്യത്തിൽ അതൊന്നും മതിയാകില്ല. അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടെത്താൻ ചിലപ്പോൾ മാധ്യമപ്രവർത്തകർ ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് ഓഫീസിലെ ജനലല്ല, മറിച്ച് മേശപ്പുറത്ത് വച്ചിരിക്കുന്ന പൂച്ചെടികളെയാണ്. ഇലകൾ എത്രത്തോളം വാടിയിരിക്കുന്നു, പൂക്കൾ എപ്പോഴാണ് വിരിഞ്ഞത്, ചെടിക്ക് വെള്ളം നൽകിയിട്ട് എത്ര ദിവസമായിരിക്കാം തുടങ്ങിയ സൂക്ഷ്മമായ കാര്യങ്ങൾ പോലും പുടിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്ഥാനം കണ്ടെത്താനുള്ള സൂചനകളായി മാറുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും കർശനമായ സുരക്ഷാ വലയത്തിനുള്ളിൽ ജീവിക്കുന്ന ഭരണാധികാരികളിൽ ഒരാളായ പുടിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ ക്രെംലിൻ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന രഹസ്യ സംവിധാനങ്ങൾ ഇപ്പോൾ വീണ്ടും അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധയാകർഷിക്കുകയാണ്.

അടുത്തിടെ തുർക്കിയിൽ നടന്ന ഒരു സംഭവമാണ് ഈ ചർച്ചയ്ക്ക് വീണ്ടും തുടക്കമിട്ടത്. അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ്‌ ട്രംപ് എയർഫോഴ്‌സ് വണ്ണിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വിമാനത്തിലേക്ക് രഹസ്യമായി മാറിയ സംഭവം ലോകമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ വാർത്തയായി. എന്നാൽ സുരക്ഷയുടെയും രഹസ്യ നീക്കങ്ങളുടെയും കാര്യത്തിൽ ട്രംപിന്റെ നടപടികൾ പോലും റഷ്യയുടെ രീതികളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ വളരെ സാധാരണമാണെന്നാണ് ദി ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ് റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്. വർഷങ്ങളായി പുടിന്റെ യാത്രകളും ഔദ്യോഗിക പരിപാടികളും പിന്തുടരുന്ന മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്ഥാനം കണ്ടെത്താൻ അസാധാരണമായ മാർഗങ്ങൾ വരെ സ്വീകരിക്കേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നത്.

ഈ വർഷം ആദ്യം ക്രെംലിനിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന ഔദ്യോഗിക വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ പരിശോധിച്ച റഷ്യൻ മാധ്യമപ്രവർത്തകർ ഒരു കൗതുകകരമായ കാര്യം കണ്ടെത്തി. പുടിൻ വിവിധ ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുന്ന ദൃശ്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓഫീസിലെ ചെടികളുടെ അവസ്ഥ ഓരോ വീഡിയോയിലും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. ചില ദൃശ്യങ്ങളിൽ പച്ചപ്പോടെ നിന്നിരുന്ന ചെടികൾ മറ്റുചില ദൃശ്യങ്ങളിൽ വാടിയ നിലയിലായിരുന്നു. എന്നാൽ ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ച മീറ്റിംഗ് തീയതികളുമായി ഇത് പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഇതോടെ ചില മീറ്റിംഗുകൾ നടന്ന ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെയല്ല പിന്നീട് ചിത്രീകരിച്ച ദൃശ്യങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിച്ചതെന്നും, ചില വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ യഥാർത്ഥ സംഭവക്രമം മാറ്റി പിന്നീട് പുറത്തുവിട്ടതാകാമെന്നും മാധ്യമങ്ങൾ സംശയിച്ചു.

റഷ്യൻ അന്വേഷണാത്മക മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്ക് ഇത് പുതിയ അനുഭവമല്ല. വർഷങ്ങളായി ക്രെംലിന്റെ ഔദ്യോഗിക അറിയിപ്പുകളെക്കാൾ ചെറിയ ചെറിയ സൂചനകളാണ് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നത്. ഒരു മുറിയിലെ തിരശ്ശീലയുടെ സ്ഥാനം, ജനലിലൂടെ കാണുന്ന പ്രകാശം, മതിലിലെ അലങ്കാരങ്ങൾ, മേശപ്പുറത്തെ വസ്തുക്കൾ, വാതിലിന്റെ കൈപ്പിടിയുടെ ദിശ, ഓഫീസിലെ ചെടികളുടെ വളർച്ച തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ചേർത്ത് വിശകലനം ചെയ്താണ് പുടിൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ എവിടെയാണെന്ന് കണ്ടെത്താൻ അവർ ശ്രമിക്കുന്നത്. പ്രവാസത്തിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്ന റഷ്യൻ മാധ്യമപ്രവർത്തക ഫരീദ റുസ്തമോവയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പുടിന്റെ ഔദ്യോഗിക യാത്രാവിവരങ്ങളിൽ പൊരുത്തക്കേടുകൾ കണ്ടെത്തുന്നത് റഷ്യൻ മാധ്യമങ്ങൾക്ക് ഇന്ന് ഒരു “സാധാരണ ചൊവ്വാഴ്ച” പോലെയാണ്.

സുരക്ഷാ വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പുടിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്ഥാനം മറച്ചുവെക്കാൻ ക്രെംലിൻ സ്വീകരിച്ച ഏറ്റവും കൗതുകകരമായ മാർഗങ്ങളിലൊന്നാണ് ഒരേ രൂപത്തിലുള്ള ഓഫീസുകൾ നിർമ്മിച്ചതെന്നതാണ്. മോസ്കോയിലെ ക്രെംലിനിലായാലും, സോചിയിലെ വസതിയിലായാലും, മറ്റ് പ്രസിഡൻഷ്യൽ വസതികളിലായാലും പുടിൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഓഫീസുകൾ ഏറെക്കുറെ ഒരേ രീതിയിലാണ് സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഒരേ മാതൃകയിലുള്ള മേശ, കസേര, ലൈറ്റുകൾ, ചിത്രങ്ങൾ, അലങ്കാരങ്ങൾ, ചുമരുകളുടെ നിറം, ജനലുകളുടെ ക്രമീകരണം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചതിനാൽ വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ കണ്ടാൽ അദ്ദേഹം ഏത് സ്ഥലത്താണെന്ന് തിരിച്ചറിയുക വളരെ പ്രയാസമാണ്. എന്നാൽ അതിസൂക്ഷ്മമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാണ് മാധ്യമപ്രവർത്തകർ യഥാർത്ഥ സ്ഥലം കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നത്.

പുടിന്റെ സുരക്ഷാ സംവിധാനത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകമാണ് രഹസ്യ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ട്രെയിൻ. പൊതുജനങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുന്ന വിമാനയാത്രകൾക്ക് പകരം, പ്രത്യേകമായി സജ്ജീകരിച്ച കവചിത ട്രെയിനിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും യാത്ര ചെയ്യുന്നതെന്നാണ് നിരവധി അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നത്. പുറത്തുനിന്ന് സാധാരണ യാത്രാ ട്രെയിനായി തോന്നുന്ന ഈ പ്രത്യേക ട്രെയിനിനുള്ളിൽ അത്യാധുനിക സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളും സുരക്ഷിത ആശയവിനിമയ ശൃംഖലകളും സ്വകാര്യ ഓഫീസ്, ജിം, സ്പാ, വിശ്രമമുറികൾ എന്നിവ വരെ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. റഷ്യയിലെ വിവിധ പ്രസിഡൻഷ്യൽ വസതികൾക്ക് സമീപം പ്രത്യേക റെയിൽപാതകളും രഹസ്യ സ്റ്റേഷനുകളും ഇതിനായി നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ഉപഗ്രഹ ചിത്രങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

പുടിന്റെ ഔദ്യോഗിക പരിപാടികളിലും സമാനമായ രഹസ്യസ്വഭാവം നിലനിൽക്കുന്നതായി മാധ്യമങ്ങൾ ആരോപിക്കുന്നു. പലപ്പോഴും അദ്ദേഹം ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചകളുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ ദിവസങ്ങളോ ആഴ്ചകളോ കഴിഞ്ഞാണ് ക്രെംലിൻ പുറത്തുവിടുന്നത്. എന്നാൽ അവ പുതിയ സംഭവങ്ങളാണെന്ന രീതിയിലാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. റഷ്യൻ മാധ്യമപ്രവർത്തകർ ഇത്തരം മുൻകൂട്ടി റെക്കോർഡ് ചെയ്ത് പിന്നീട് പുറത്തുവിടുന്ന വീഡിയോകൾക്ക് “കൺസർവി” അഥവാ “ടിന്നിലടച്ച വാർത്ത” എന്ന പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ചിലപ്പോൾ പങ്കെടുക്കുന്നവർ പിന്നീട് നടന്ന സംഭവങ്ങളെ പരാമർശിക്കുകയോ, വസ്ത്രധാരണം, ഹെയർസ്റ്റൈൽ, കാലാവസ്ഥ തുടങ്ങിയവ വീഡിയോയുടെ ഔദ്യോഗിക തീയതിയുമായി പൊരുത്തപ്പെടാതിരിക്കുകയോ ചെയ്തതിലൂടെ ഇത്തരം പൊരുത്തക്കേടുകൾ മാധ്യമങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ഈ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തമായത് കോവിഡ് മഹാമാരിക്കാലത്താണെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. പുടിനെ നേരിൽ കാണുന്നതിന് മുമ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ ദിവസങ്ങളോളം ക്വാറന്റൈനിൽ കഴിയേണ്ട സാഹചര്യം നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. തുടർന്ന് 2022-ൽ റഷ്യ ഉക്രെയ്‌നെ ആക്രമിച്ചതോടെ സുരക്ഷാ ആശങ്കകൾ കൂടുതൽ വർധിച്ചു. ഉക്രെയ്‌നിന്റെ ദീർഘദൂര ഡ്രോണുകൾ റഷ്യയുടെ ഉൾപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് എത്തിത്തുടങ്ങിയതോടെ പ്രസിഡന്റിന്റെ യാത്രകളും താമസസ്ഥലങ്ങളും സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾ പരമാവധി രഹസ്യമാക്കാൻ ക്രെംലിൻ തീരുമാനിച്ചുവെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.

ഇതിനൊപ്പം, മോസ്കോയിലെ റോഡുകളിലൂടെ അതിവേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന പ്രസിഡൻഷ്യൽ വാഹനവ്യൂഹങ്ങൾ പോലും പലപ്പോഴും യഥാർത്ഥമല്ലെന്ന സംശയവും ഉയരുന്നുണ്ട്. ചില വാഹനവ്യൂഹങ്ങൾ വെറും വഞ്ചനാ നീക്കങ്ങളായിരിക്കാമെന്നും, യഥാർത്ഥത്തിൽ പുടിൻ മറ്റൊരു വഴിയിലൂടെയോ മറ്റൊരു ഗതാഗത മാർഗത്തിലൂടെയോ സഞ്ചരിക്കുകയായിരിക്കാമെന്നുമാണ് സുരക്ഷാ വിശകലനങ്ങൾ പറയുന്നത്. അതായത്, കാണുന്നത് എല്ലാം യാഥാർഥ്യമല്ലെന്ന ധാരണ തന്നെ പുടിന്റെ സുരക്ഷാ തന്ത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്.

റഷ്യയെ വർഷങ്ങളോളം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത അന്വേഷണാത്മക മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ മിഖായേൽ റൂബിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പുടിന്റെ പൊതുചിത്രം മുതൽ യാത്രകൾ വരെയുള്ള എല്ലാം അതീവ സൂക്ഷ്മമായി ആസൂത്രണം ചെയ്ത ഒരു സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ലോകത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഓരോ ദൃശ്യവും, ഓരോ മീറ്റിംഗും, ഓരോ യാത്രയും സുരക്ഷയും തന്ത്രവും ചേർന്ന ഒരു വലിയ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാണെന്നാണ് അദ്ദേഹം പറയുന്നത്.

ലോകനേതാക്കൾക്ക് കർശനമായ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ സാധാരണമാണെങ്കിലും, പുടിന്റെ കാര്യത്തിൽ അത് ഒരു പുതിയ തലത്തിലാണ്. ഒരു ചെടിയുടെ ഇല വാടുന്നതു മുതൽ ഒരു ട്രെയിൻ എവിടെ നിർത്തുന്നു എന്നതുവരെ ഓരോ ചെറിയ വിവരവും ലോകമാധ്യമങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യേണ്ട സാഹചര്യമാണുള്ളത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, വ്ലാദിമിർ പുടിൻ ഇന്ന് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സുരക്ഷാ കവചങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ജീവിക്കുന്ന നേതാവെന്നതിലുപരി, ഏറ്റവും ദുരൂഹവും പിന്തുടരാൻ പ്രയാസമുള്ള ഭരണാധികാരികളിൽ ഒരാളായി തുടരുകയാണ്.