ചെറിയ അടി കൊടുത്ത് വലിയ അടി വാങ്ങുക” എന്ന പഴഞ്ചൊല്ല് കേൾക്കുമ്പോൾ, ഒരുപക്ഷേ ഇന്നത്തെ പശ്ചിമേഷ്യൻ സാഹചര്യത്തിൽ പലരും ആദ്യം ഓർക്കുക ഇസ്രയേലിനെയും ഹിസ്ബുള്ളയെയും കുറിച്ചായിരിക്കും. അത്യാധുനിക സൈനിക സാങ്കേതികവിദ്യയും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളിലൊന്നും കൈവമുണ്ടായിട്ടും, കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വർഷങ്ങളായി ലെബനനിൽ ആസ്ഥാനമായുള്ള ഹിസ്ബുള്ളയുടെ വളർന്നുവരുന്ന സൈനിക ശേഷി ഇസ്രയേലിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായി മാറിയെന്നാണ് നിരവധി അന്താരാഷ്ട്ര പ്രതിരോധ വിശകലനങ്ങളും മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകളും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് 2023-ന് ശേഷം അതിർത്തി സംഘർഷങ്ങൾ രൂക്ഷമായതോടെ, ഹിസ്ബുള്ളയുടെ കൈവശമുള്ള ആയുധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ വീണ്ടും ലോകശ്രദ്ധ നേടിയിരിക്കുകയാണ്.

1982-ൽ ലെബനനിലെ സംഘർഷങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ രൂപംകൊണ്ട ഹിസ്ബുള്ള തുടക്കത്തിൽ പരിമിതമായ ആയുധങ്ങളുള്ള ഒരു പ്രതിരോധ ഗ്രൂപ്പായിരുന്നു. എന്നാൽ പിന്നീട് പതിറ്റാണ്ടുകളായി നടന്ന യുദ്ധങ്ങളും പ്രാദേശിക സഖ്യങ്ങളും സംഘടനയെ ഗണ്യമായി മാറ്റിമറിച്ചു. ഇന്ന് ലെബനനിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ-സായുധ ശക്തി മാത്രമല്ല, പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള സർക്കാർ ഇതര സായുധ സംഘടനകളിലൊന്നായാണ് പല സുരക്ഷാ വിദഗ്ധരും ഇതിനെ വിലയിരുത്തുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് സിറിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തതോടെ നഗരയുദ്ധം, അസമമായ യുദ്ധതന്ത്രങ്ങൾ, ഡ്രോൺ വിന്യാസം, മിസൈൽ പ്രയോഗം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സംഘടനയ്ക്ക് വിലപ്പെട്ട അനുഭവം ലഭിച്ചുവെന്നാണ് പ്രതിരോധ പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.ഹിസ്ബുള്ളയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി അതിന്റെ വിപുലമായ റോക്കറ്റ്-മിസൈൽ ശേഖരമാണെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. വിവിധ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, സംഘടനയുടെ കൈവശം ആയിരക്കണക്കിന് ഹ്രസ്വദൂരവും മധ്യദൂരവും ദീർഘദൂരവുമായ റോക്കറ്റുകളും മിസൈലുകളും ഉണ്ടാകാമെന്നാണ് വിശകലനങ്ങൾ. കത്യുഷ ശ്രേണിയിലെ 107 എംഎം, 122 എംഎം റോക്കറ്റുകൾ മുതൽ ഫജ്ർ-1, ഫജ്ർ-3, ഫജ്ർ-5, ഫലാഖ്, ഷാഹിൻ, റാഡ്, ഖൈബർ-1, സെൽസൽ, ഫത്തേ-110, എം-600 തുടങ്ങി കൂടുതൽ ദൂരപരിധിയുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ വരെ സംഘടനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പരാമർശിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. ചില അന്താരാഷ്ട്ര പ്രതിരോധ പഠനങ്ങളിൽ സ്കഡ് ശ്രേണിയിലുള്ള മിസൈലുകളെക്കുറിച്ചും അവകാശവാദങ്ങൾ ഉയർന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അവയുടെ കൃത്യമായ പ്രവർത്തന നിലയും എണ്ണം സംബന്ധിച്ചും സ്വതന്ത്ര സ്ഥിരീകരണം ലഭ്യമല്ല.

ഇസ്രയേലിന്റെ നാവികശേഷിയെ വെല്ലുവിളിക്കാൻ കഴിയുന്ന കപ്പൽ വിരുദ്ധ മിസൈലുകളും ഹിസ്ബുള്ളയുടെ ശ്രദ്ധേയമായ ആയുധങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. C-802 (നൂർ) പോലുള്ള മിസൈലുകളും റഷ്യൻ രൂപകൽപ്പനയിലുള്ള യാഖോണ്ട് പോലുള്ള സംവിധാനങ്ങളും സംബന്ധിച്ച് വർഷങ്ങളായി അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങളിലും പ്രതിരോധ റിപ്പോർട്ടുകളിലും പരാമർശങ്ങളുണ്ട്. കടൽമാർഗത്തിലുള്ള സൈനിക കപ്പലുകൾക്കും തന്ത്രപ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കും ഭീഷണിയാകാൻ ഇത്തരം ആയുധങ്ങൾക്കാകുമെന്നതാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ.

ഭൂയുദ്ധത്തിൽ ഹിസ്ബുള്ളയെ കൂടുതൽ അപകടകാരിയാക്കുന്നത് ടാങ്ക് വിരുദ്ധ മിസൈലുകളുടെ വലിയ ശേഖരമാണെന്ന് നിരവധി സൈനിക പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ആർപിജി-29 വാമ്പയർ, 9M14 മല്യുത്ക (AT-3 സാഗർ), ഫാഗോട്ട്, കോങ്കൂർസ്, മെറ്റിസ്-എം, 9M133 കോർനെറ്റ്-ഇ തുടങ്ങിയ വിവിധ ടാങ്ക് വേധ മിസൈലുകൾ സംഘടന ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. 2006-ലെ ലെബനൻ യുദ്ധത്തിൽ ഇസ്രയേലിന്റെ മെർക്കാവ ടാങ്കുകൾക്ക് ഈ വിഭാഗത്തിലെ ആയുധങ്ങൾ കേടുപാടുകൾ വരുത്തിയതായി പല പ്രതിരോധ വിശകലനങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ടാങ്കുകൾ മാത്രമല്ല, ശക്തമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ബങ്കറുകളെയും പ്രതിരോധ നിലയങ്ങളെയും ലക്ഷ്യമിടാനും ഈ സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടതായി പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.വ്യോമ പ്രതിരോധ രംഗത്തും ഹിസ്ബുള്ള കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ശേഷി വികസിപ്പിച്ചുവെന്ന ആശങ്ക ഇസ്രയേൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. മിസാഗ്, സ്ട്രെല, ഇഗ്ല തുടങ്ങിയ പോർട്ടബിൾ വ്യോമ പ്രതിരോധ മിസൈലുകൾ മുതൽ കൂടുതൽ ആധുനിക സംവിധാനങ്ങളായ ബുക്-എം2, പാൻസിർ-എസ്1 എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടുകളും ഇടയ്ക്കിടെ പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരത്തിലുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ ലഭ്യമാണെങ്കിൽ, താഴ്ന്ന ഉയരത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന വിമാനങ്ങളുടെയും ഹെലികോപ്റ്ററുകളുടെയും പ്രവർത്തനം കൂടുതൽ ദുഷ്കരമാക്കാൻ അവയ്ക്ക് കഴിയും. എന്നാൽ ഇവയുടെ യഥാർത്ഥ വിന്യാസം സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾ പരിമിതമായതിനാൽ വിവിധ അവകാശവാദങ്ങളെ ജാഗ്രതയോടെ വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്.

അതേസമയം, ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സൈനിക തന്ത്രം പരമ്പരാഗത യുദ്ധരീതികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. ഇസ്രയേലിന്റെ അത്യാധുനിക വ്യോമസേനയെയോ വലിയ സൈനിക ശക്തിയെയോ നേരിട്ട് നേരിടുന്നതിനുപകരം, ഒരേസമയം നിരവധി റോക്കറ്റുകൾ, ഡ്രോണുകൾ, ചെറുദൂര മിസൈലുകൾ എന്നിവ പ്രയോഗിച്ച് പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് മേൽ സമ്മർദം സൃഷ്ടിക്കുന്ന അസമമായ യുദ്ധരീതിയാണ് സംഘടന പിന്തുടരുന്നതെന്ന് വിശകലനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇസ്രയേലിന്റെ “അയൺ ഡോം” പ്രതിരോധ സംവിധാനത്തെ മറികടക്കാൻ കൂട്ടത്തോടെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ നടത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങളും ഇതിന്റെ ഭാഗമായാണ് ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.സിറിയ, ഇറാഖ്, യെമൻ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഇറാൻ അനുകൂല സായുധ ശൃംഖലകളുമായുള്ള ബന്ധവും ഹിസ്ബുള്ളയുടെ തന്ത്രപരമായ ആഴം വർധിപ്പിക്കുന്ന ഘടകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ചില വിശകലനങ്ങളിൽ ഇതിനെ “റിംഗ് ഓഫ് ഫയർ” എന്ന വിശേഷണത്തോടെയും പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ പ്രാദേശിക ബന്ധങ്ങൾ, ആയുധ വിതരണ പാതകൾ, പരിശീലന സഹകരണം എന്നിവ ഹിസ്ബുള്ളയുടെ ശേഷി വികസിപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ടാകാമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.എന്നിരുന്നാലും, ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സൈനിക ശക്തി എത്ര വലിയതാണെങ്കിലും അതിന് പരിധികളുമുണ്ട്. ഇസ്രയേലുമായി പൂർണതോതിലുള്ള യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടാൽ ലെബനന് വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങളും സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളും നേരിടേണ്ടിവരുമെന്ന ആശങ്ക വ്യാപകമാണ്. കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിലെ അതിർത്തി ഏറ്റുമുട്ടലുകളിൽ ഇരു ഭാഗത്തും ജീവഹാനിയും കുടിയൊഴിപ്പിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടുള്ളതിനാൽ, കൂടുതൽ വ്യാപകമായ യുദ്ധം ഒഴിവാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം നിരന്തരം ഉന്നയിച്ചുവരുന്നു.

മൊത്തത്തിൽ, ഹിസ്ബുള്ള ഇന്ന് ചെറിയൊരു പ്രാദേശിക സായുധസംഘമെന്ന പരിധി മറികടന്ന് പശ്ചിമേഷ്യൻ സുരക്ഷാ സമവാക്യത്തിലെ നിർണായക ശക്തിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. റോക്കറ്റുകൾ, ദീർഘദൂര മിസൈലുകൾ, ടാങ്ക് വേധ ആയുധങ്ങൾ, കപ്പൽ വിരുദ്ധ സംവിധാനങ്ങൾ, വ്യോമ പ്രതിരോധ ശേഷി, ഡ്രോണുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നുവെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്ന ആയുധശേഖരമാണ് ഇതിന് പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്ന്. എന്നിരുന്നാലും, ഈ ശേഷികളെക്കുറിച്ചുള്ള കണക്കുകളും അവകാശവാദങ്ങളും പലപ്പോഴും വ്യത്യസ്ത സ്രോതസുകളിൽ നിന്ന് വരുന്നതും സ്വതന്ത്രമായി പൂർണമായി സ്ഥിരീകരിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമാണ്. അതിനാൽ, പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ഭാവി സുരക്ഷാ സാഹചര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഹിസ്ബുള്ളയുടെ വളർച്ചയും ഇസ്രയേലുമായുള്ള അതിന്റെ ബന്ധവും അടുത്ത കാലത്തും ആഗോള ശ്രദ്ധയിൽ തുടരുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല.